top of page
Kiwani, logo oficial a color chico.png
ART 5 CABEZA_edited.jpg

ARTÍCULO
EN IDIOMA

TÉNEK
(TANTOYUCA, VER.)

Tam’ tin kwe’énal an Tének u yatsiyal

(Cuando se despoja al pueblo tének se le daña)

Lic. Oswaldo Gervasio Montaño del Ángel¹

Logo X color chico.png
Logo X blanco chico.png
Región_de_Huasteca_Alta,_Veracruz.svg.png
Foto 7_edited.jpg
ART 5-2 TENEK_edited.jpg

Tiché ban uj ne’ech tu t’ila we’’e kwentajil abal an xi an kwétaláb an iniktsik k’al an awiltaláb, ani janti an Tének yab’ wat’tas in acha’al.

 

Ban an kwentsal Tének edhtal in kw’ajil bin k’imastsik, juntsikil in t’ojnal an chabál, u tamat tolmíx k’al edhtal, an tek’ataláb yab’ ta alwa’ ma’ach yab’ tok’ot jachen.

 

An Tének u wata’ts ti walt’sinek t’ajat k’alxí xi ma’ách ch’apnetsik aníl k’al xín ko’ol an junjuntaláb k’al xi ko’ol ti palat’tsik ani k’al an t’ak’itsik abal an Tének an kwe’taláb anel yat’tsiktaláb k’al xí máx in ko’ol an cháblab wat’ats ti yáb’ ta alwa’ jax tam ti yanix t’ajat yabix in beltsaltsik xi ta se’éch ti júnkunaltsik ani xí ne’étsik an ti awiltaláb.

 

Ban ts’aylél xi an chabál bitsow Veracruz, de Ignacio de la Llave wa’ách t’a yan i kunuxtaláb k’al an kwe’étsik, xi ban bitsow Tamt’uyik in kw’ajíl 101,743 an iniktsik, ani xi jachen in kwa’jíltsik 66,101 in bíj, Tének ani Nahuatl, ani k’al k’e’étsik.

 

Ban kwentsalits Tének an inik xi exóm ti kwe’é’ yab’ in chu’utal alwa’, yab’ kwenta ma’ax xi yab’ tin exlal an inik, o ma’ax xi na jaub’ o an awiltalábtsik xi kw’ajíl jachen ban kw’entsalits, je’ an cha’áblats wat’ats in t’ajál xan i yak’tsistaláb xi ban edhtal xi kw’ajíl jachen, an awiltalábtsik xí kw’ajtsik ban tamubtsik, jachentsik in xi max in t’ajal an yak’tsitstaláb, ani jachentsik in t’ajati ki yab’ in kulbédhnal an jaubtsik k’altsik edhtal xi máx wa’ách.

T’ojlábtsik xi’ yáb u t’ajál, tumin xí yáb i jalbij ani k’et an konoxtaláb xi yab’ u t’ajal k’an an awiltaláb ani k’al k’etsik xi tojnaláb an lujtalabtsik, jun i an tsubixtaláb kwenta abal an xi exom ti ilál xi ts’inek ban bitsow, tam ti yáb in le’étsik tin ach’a an kwentsalits, junk’i i tsu’bixtaláb xi wa’áchen ani kwenta abal an exomtaláb.

 

An xí ok’ox in t’ajal an kunuxtaláb ban jaubtsik ban kwentsal kwentajil abal ki an awiltalábtsik yab’ u t’ajal alwa’ an konoxtaláb xi t’ajál an iniktsik, yan i olnaxtaláb in t’ajaltsik an Tének k’al an xi ko’ol an lujtalábtsik i t’ak’itsik, jax tanti an Tének yab’ in belaltsik an ejektsik, yab edhtal an junkuntaláb in kw’ajíl o t’ájach xi at’ax ban t’ojláb, máx an Tének in ach’altsik yáb wat’ats alwa’ ani yab in lé ti aitsik’ yán i k’itsáb jáx tan ti an Tének in aliy ki t’ajaltsik jajá’ an t’ojláb o an kunuxtaláb abal ti pitk’om.

 

An kwentsalits Tének in ko’ol an lujtalabtsik abal ki in acha’altsik alwa’ xonti kw’ajíl, jax tan ti an kwe’étaláb ani an xi k’ambix t’a k’al an junkuntaláb tsi palatts’ik, wa’anch ki chalpax k’i an edhtal an kwentsal in ko’ol an lujtalabtsik ani in t’ajayal jaik’i in ach’al, ani jachentsik in ko’ol kin t’aja.

 

An jaubtsik Tének yáb i at’axt’a, edhtal in tolmiyal an kwentsalits tam ti wa’áchenek alwa’, yab ka uk’biy xonti in t’ojnál, xonti u kw’ajeney, ani jonti in pulbe’éch tam ti chakam, máx a ko’ol juntsikil in kunuxtaláb yab ka tidhinal, ka olna’ ban awiltaláb ani an awiltaláb ne’éch, ko’ol kin tolmiy tatá’ abal ka an kunuxtaláb yán kw’ajat anchen.

papel texturaosioyeasosioyea.png

An kwe’taláb anel yat’tsiktaláb k’al xí máx in ko’ol an cháblab wat’ats ti yáb’ ta alwa’ jax tam ti yanix t’ajat yabix in beltsaltsik xi ta se’éch.

​

La malversación de fondos públicos y el abuso de poder son algo que se califica como muy malo, debido a ello mucha gente ya no confía.

simbol.png

1 Originario de El Mezquite, Mata del Tigre, Tantoyuca, Veracruz y licenciado en Antropología histórica. Auxiliar lingüista de la Academia Veracruzana de las Lenguas Indígenas.

AEnB2UqKb36u3oj6rppTWyK51eAMmA4axjBjXnut
ORFIS25 page.png
FECCEV page.png
CGE page.png
LogolargoTribunalDisciplinaJudicial.png
TRIJAEV page.png
CPC page.png
legisver.png
SESEAV page.png

Revista Kiwani – Todos los derechos reservados – 2025

bottom of page