top of page
Kiwani, logo oficial a color chico.png
ART 1 TUTUNAKÚ_edited_edited.jpg

ARTÍCULO
EN IDIOMA

TUTUNAKÚ

Xalimakxtúm latamat makalaktlaway takgalhan nak pulataman xalitutunakú

(La interculturalidad en las comunidades Tutunakú

como eje central de la anticorrupción)

Lic. Miguel Gaona Pérez¹

Logo X color chico.png
Logo X blanco chico.png
Región_de_Totonacapan,_Veracruz.svg.png
Foto 1_edited.jpg
IMG1_edited.jpg

Kpulataman nikú wilakgolh litutunakú lhuwa wi xatasmanín latamananín xlakata nikulá liwana natalatamay, xlakata tikú lakgatayay taskujut nak kgatunu laktsupulataman xpalakata nataliskuja usu natamakgantaxti pulaktúm taskujut akxni kaxtlawakán tiji, kaxtlawakán lipatakutni puxkga, akxní kaxtlawakán pukgalhtawakga, usu tanu taskujut nikú natalaktlaway tumín taputsay latamananín nikumá tlan kgalhi xlatamat, nikumá akgstitúm lama, xlakata ninakgalhan tumín chu tanks namakgantaxti amá taskujut nikumá nalakgatayay, kgalhuwa nikumá lakchixkuwín lakgatayaputunkgoy pulakatunu taskujut nikuma taxtuy nak laktsupulataman, limakxtúm talaksaka tikú nalakgayawakgoy amá taskujut xlakata pi amá taskujut nitakgaman chu nalimakwani ixpulatamankán xlakata putúm tlan nalatamakgoy.

Kgalhuwa lakchixkuwín chu lakpuskatín nikumá lakgatayakgoy taskujut chu nitlan tlawakgoy amá tukú lakgatayakgoy, xlakata kgalhankgoy tumín, usu lan laklhawamikgoy nikumá tamakgstokgnit tumín, wa xlakta alistalh nialh kaliyawakán xlakata na’akpuxkunkgoy akxni natatlaway akgampatu taskujut, putsakán tanu tikú na’akpuxkun nikumá akgstitúm kgalhi xlatamat chu takatsi pi nikatikgalhalh tumín nikumá lilhkawalikanit taskujut nikumá natalhaway xpulakni kgatunu laktsupulataman, wa xlakata lakchixkuwín chu lakpuskatín nikumá akpuxkumputunkgoy usu lakgatayaputunkgoy taskujut makgtakgalhkgoy tukú tlawakgoy ixpulakni ixpulatamankán chaná amakgapitsin latamananín na’akxilhkgoy pi tlan xlatamat chu akxní nataputsay tikú nalakgatayay pulakatunu taskujut nalakapastakkgoy tikú tlan kgalhi ixlatamat.

Nak ixpulakni kgatunu laktsupulataman xalitutunakú tlan lakgatayakgoy taskujut usu tlan akpuxkunkgoy lakchixkuwín chu lakpuskatín kaxman kumkgalhikgoy tlan ixlatamatkán, akxní talaksaka tikú na’akpuxkun, usu tikú nalakgatayay taskujut, ta’akgchokgnan chu takamamakxtumi putúm latamananín xlakata natakamakatsini tukú taliskujputun usu tukú tamakgtay makaminkgolh mapakgsinanín chu wi xatumín nikumá nataliskuja chu nataputsay tikú namaki amá tumín chu tikú natamaway tukú natamaklakaskin, anta talaksaka tikú namakpuxkikgoy xlakata wa naliskuja tumín chu nachaná nakamamakxtumi latamananín xlakata nakamakatsiní nikulá talaktlawama tumín latá taskujma chu akxní natamakgalhsputuy taskujut nanakawani kumkgataxtulh tumín usu paks talaktlawalh. 

Akxní tatlaway taskujut nikumá kaxman tapuki tumín xlakata natamaniy sikualan, natakaxtlaway tukú kitsankgama nak pulataman, kaxman tukú nitlan kitaxtuy taskujut tikú lakgatayay amá taskujut akxni takgalhan tumín usu lan talaktlawami tumín, anta kaxman tikú tamakgpakgsikgoy nak pulataman litaskujutlakgoy chu sakstukán lakkaxtlawakgoy amá takglhuwit

papel texturaosioyeasosioyea.png

Anta nikú nichan kintachuwinkán, nanichan kakgalhmakgtay. Lhakg staka tamakkgalhan laktsupulataman kum nikalipawankán xalakgmakgán latamananín.

Donde el idioma del pueblo no llega, la justicia tampoco llega. La corrupción aumenta en el silencio que se ha impuesto por el rechazo cultural.

simbol.png

nikumá kgantaxtuyacha, chu sakstukán putsakgoy nikulá nalakgaxokgoy amá tikú nitlan makgantaxtilh amá taskujut nikumá ixlakgaya chu kgalhalh 

usu laktlawamilh tumín nikumá ixlilhkakanit taskujut, chu alistalh nialh makpuxkikgoy chu nialh lakgayawakgoy tanú taskujut xlakata talakapunita chu nitlan makgantaxti taskujut, lakgachiní chin tamakgtay anta nikú mapakgsinanín xalak kgatunu kachikín litakgatsankgakgoy, chu anta latamananín nilay liwana makgtanukgoy xlakata pi wa mapakgsinanín akpuxkunkgoy chu lakgachinin mapakgsinanín kgalhankgoy tumín usu kaxman tikú lilinkgoy kamakgtayay anta talaktlaway tlan tatawilh, talaktlaway tlan latamat.

Luxlakaskinka namakgpuntumikán limapakgsín nikumá stalanikgoy talakglhin xla tikú nitlan makgantaxtikgoy ixtaskujutkán nikú taliskuja tumín xlakata pi nak laktsupulataman nilakgapaskgoy tukú talhkatawilanit anta nak limapakgsín, nachaná xlakaskinka mapakgsinanín nalakgmaxtukgoy ixtakatsinkán lakkgolon xlakata pi wilakgolh tasmanín nikumá limakwan xlakata akxní talakkaxtlaway takglhuwit xla tikú nitlan makgantaxtikgoy ixtaskujutkán nikú taliskuja tumín, limakxtúm xliskujatkán xlakata liwana natalatamay.

 1 Originario de Coxquihui, Veracruz y licenciado en Derecho con Enfoque de Pluralismo Jurídico. Lingüista Tutunakú de la Academia Veracruzana de las Lenguas Indígenas. 

Correo electrónico: migueperez9812@gmail.com

AEnB2UqKb36u3oj6rppTWyK51eAMmA4axjBjXnut
Foto 2. Pirámide de los Nichos, Foto para el artículo Tutunakú.jpg
ORFIS25 page.png
FECCEV page.png
CGE page.png
LogolargoTribunalDisciplinaJudicial.png
TRIJAEV page.png
CPC page.png
legisver.png
SESEAV page.png

Revista Kiwani – Todos los derechos reservados – 2025

bottom of page